Kitap'ı Doğru Tanımak

Kitap; "ketebe” (yazdı) fiilinden türemiş bir kavramdır....
Kitap'ı Doğru Tanımak
Beşir İSLAMOĞLU
Beşir İSLAMOĞLU
Eklenme Tarihi : 7.08.2022
Okunma Sayısı : 149

Kitap’ı Doğru Tanımak

Kitap; “ketebe” (yazdı) fiilinden türemiş bir kavramdır. Ağızdan çıkan seslerin düzenli bir şekilde kayda geçmesine kitap denir. Bir nesnenin kitap olması için yazıya dökülmesi şart değildir. Kur'an'da sık sık geçen 'kitap' kavramı, Kur'an'ın yazılı şeklini ifade etmez; zira Kur’an henüz Mushaf haline getirilmeden önce “Kitap” olarak ifade edilirdi. Dolayısıyla, Allah'ın sözlerinin (hükümlerinin) bildirilmiş olması "yazılmış" anlamına gelen kitap hükmündedir.

Bu bağlamda konuya yaklaştığımızda, Allah’ın, “kun” (ol) demesiyle meydana gelen kainat da Allah’ın bir kitabıdır. Kainatın içindekilerinin tümü, Allah tarafından belirlenen kitaba/yasalara göre hareket etmektedir. Dolayısıyla “Kitap” denilince sadece elimizdeki Kur’an anlaşılmamalıdır; hem kainattaki yasalar, hem de önceki toplumlara gönderilen bütün hitaplar, talimatlar da (Tevrat, İncil) “kitap” hükmündedir.

“Yeryüzünde yürüyen tüm hayvanlar ve kanatlarıyla uçan kuşlar sizin gibi bir ümmettir/topluluktur. Biz, Kitap'ta hiçbir şey eksik bırakmadık.” (6/38) “Biz her şeyi, bir Kitap’ta sayıp kaydettik.” (78/29) Eksiksiz her şeyin Kitap’ta yer almış olması, temel yasalar ve ilkeler anlamındadır. Yani, her konuda temel ilkeler, mesajlar apaçık bir şekilde Kitap’ta yer almıştır ve bildirilmiştir. Mesela, hayatla ilgili bütün bilgiler ayrıntılı bir şekilde Kitap’ta yer almaz; ancak “Bilmiyorsanız, ilim ehline (uzmanlarına) sorun” diyerek yol gösterir.

“Allah, karada ve denizde olanı, bir yaprak bile düşse onu bilir. Yerin karanlıklarında bir habbe/tane, yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki, apaçık bir Kitap'ta bulunmuş olmasın." (En'am, 6/59)

Kainatta her ne varsa, tümü kitabın yasalarına göre çalışmaktadır. “Hem yeryüzünde, hem de bizzat kendinizde meydana gelen her bir musibet (sıkıntı, kötülük), başlangıçta kitapta (ilahi yasalarda) yazılmıştı.” (57/22)

Zaman zaman dile getirilen “Allah şer olanı yaratır mı” sorusu, bazı kimseleri çıkmaza sürüklemektedir. Bilinmelidir ki Kitap’ta (ilahi yasalarda) “şer” de “hayr” da “kaynak” olarak vardır.  Allah isteseydi, kaynak itibariyle şer/kötülük yaratmaz, sadece “hayır/iyi” olanı yaratırdı; lakin öyle yapmadı. İmtihan gereği kaynak olarak ikisini de yarattı. Şerri kaynak olarak var etmeseydi, insanların melek olmaları, yani tamamen sınavdan beri olmaları gerekirdi ki böyle bir kitap/yasa ön görmedi.

Bu ayetten hiçbir şekilde “kadercilik” anlayışı çıkartılamaz ve kötülüklerin (şerrin) faturası Allah’a kesilemez. Allah, insanı irade sahibi kılmış, iyilik ve kötülük yapma gücü vererek özgür bırakmıştır. İnsanlar kendi fiillerinin failleridir (öznesidir). İnsanlar tercihlerinden ve yaptıklarından sorumludurlar. Kitap’ın sebep-sonuç- yasalarına tabidirler. İyilik yaparlarsa iyilik görürler; kötülük yaparlarsa, kötülük görürler. 

Kur’an’da geçen “ümmü'l-Kitap” ve “levh-i Mahfuz”, Allah’ın katında “depolanmış bilgiler” değildir. “Tüm varlıklarla ilgili bilgiler önceden levh-i mahmuzda hazırlanarak saklanır, zamanı geldiğinde indirilmeye başlanır” şeklinde bir inanç sağlıklı değildir. Başka bir ifadeyle, “kainattaki her şey, olmuş olacak her olay, levh-i mahfuzda toplu olarak vardır” demek, yasalara uygun düşmemektedir. Ümmü’l Kitap olan ve mahfuz edilenler, varlıklarla ilgili bilgiler değil, varlıklarla ilgili yasalardır. Bu yasalara “kitap” denilmektedir.  

Varlıklarla ilgili yasalar başka, varlıklarla ilgili bilgiler başkadır. Mesela, henüz yaşanmamış Bedir savaşıyla ilgili talimat/bilgi, kainatın varlığı ile birlikte hazırlanmaz. Allah, olay vuku bulduğunda, ihtiyaç üzerine elçisini bilgilendirir. O bilgiler (vahiy), indiğinde kitaplaşır. Yani, insanların ihtiyaçlarına ve genel gidişata göre Allah vahiy indirir. Aksi takdirde, insan sorumluluğu ortadan kalkar, insan robot olur.

Allah Kur’an’da “ey Kitap sahipleri” diyerek, kendilerine kitap verdiği kimselere, “niçin Kitap’a sahip çıkmadınız, niçin tahrif ettiniz, niçin o kitapların hükümleriyle hükmetmiyorsunuz”, niçin hayatlarınızı o kitapların aydınlığında düzenlemiyorsunuz” diyerek onları uyarmaktadır. “Ey Kitap Ehli! Kitap’tan gizlediğiniz pek çok şeyi, size açıklayan ve bir kısmından da söz etmeyen resulümüz geldi. Doğrusu, size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitap geldi. (5/15)

Tabi, 600’lü yılların başlarında “Kitap Ehli” için söylenenler, 2000’li yıllar için de geçerlidir. Kitap’a sahip olduklarını kabul eden (Müslüman, Hristiyan, Yahudi) herkes, Kitap’a (ilahi yasalara, kurallara) uymakla mükelleftir; zira “Kitap”, insanların hayatlarını düzenlemek için gönderilmiştir. Kitap’ı yok sayanlar, merhamete kavuşamazlar.  

Kur’an’da “kitap” kavramı birçok anlamda kullanılmıştır. Şimdi onlardan bazılarını hatırlatmaya çalışalım.

1. “İlahi yasa” anlamında kullanılması

 “Her nefis, belirlenmiş bir kitap (ilahi yasa) halinde yalnızca Allah’ın izniyle ölür.” (3/45)

2. “Hakikat bilgisi” anlamında kullanılması

“Şüphesiz ki size, içinde gerçekleri hatırlatan bir kitap indirdik. Niçin akletmiyorsunuz?” (21/10)

3. “Hükmetmek, farz kılmak” anlamında kullanılması

"Kuşkusuz salat, belirlenmiş vakitlerde müminler üzerine yazıldı (hükmedildi, farz kılındı). (4/103)

4. “Delil/kanıt” anlamında kullanılması

"İnsanlardan bazıları, bir bilgiye dayanmadan, bir yol göstericileri ve aydınlatıcı bir kitapları olmadan, Allah hakkında tartışırlar.” (22/8)

5. “Kur’an ve Kur’an’ın ayetleri” anlamında kullanılması

"Bunlar, Kur’an’ın ve gerçeği apaçık ortaya koyan Kitap’ın ayetleridir.”  (27/1)

6. “İnsanın yaptığı her şeyin kayda alınması” anlamında kullanılması “Oku kitabını! Bugün hesap görücü olarak sen kendine yetersin.” (17/14)

 7. “Sayfalara (mushafa) yazılmış” anlamında kullanılması

"Eğer sana kağıt üzerine yazılı bir kitap indirmiş olsaydık da, onu elleriyle tutsalardı, inkarcılar; “bu, apaçık büyüden başka bir şey değildir” derlerdi.” (6/7)

8. “Allah katındın bildirilen bilgiler” anlamında kullanılması

“Bir kısım kimseler, Kitap’ta olmadığı halde, Kitap’tan sanasınız diye, dillerini eğip bükerek Kitap’ı okurlar. Oysa Kitap’tan değildir. “Bu Allah katındandır” diyorlar; oysa o, Allah katından değildir. Allah adına bile bile yalan söylüyorlar.” (3/78)

Daha başka anlamlar eklemek de mümkündür. Tabi burada vurgulamak istediğim husus, Kur’an’da sık sık geçen “Kitap” kavramını doğru bir şekilde anlamak ve mesajlarını ciddiye almaktır; zira İlâhî kitaplar insanlara yol gösteren, insanların hayatını düzenleyen, dönüştüren, ihtilâf ettikleri konularda hükmün kaynağı olan ve karanlıklardan aydınlığa, zulümden adalete, sıkıntılardan rahmete ve hidayete ulaştıran kaynaklardır.

 “Biz bu Kitap’ı sana ancak hakkında anlaşmazlığa düştükleri şeyi insanlara açıklayasın ve inanan bir toplum için bir rehber ve rahmet  (16/64), karanlıklardan aydınlığa çıkaran (14/1), muttakiler için hidayet rehberi (2/3) olsun diye indirdik.”

Selam ve muhabbetlerimle… BEŞİR İSLAMOĞLU

Bu yazıda yer alan fikirler yazara aittir. Hikmet Akademisi’nin bakış açısını yansıtmayabilir.

YAZARA AİT BÜTÜN YAZILAR
1 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (2)2 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (1)3 İnsanı Köleleştirmek En Ağır Suçtur 4 Dua-Kader-İmtihan İlişkisi (Dua kaderi değiştirir mi?) 5 Eleştirilerde En Büyük Sorun, Ahlaksızlıktır6 Kitap'ı Doğru Tanımak7 İllet/Sebepler Değiştiğinde Hükümler De Değişir8 Kurban Sadakasının Güncellenmesi Zorunludur9 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir Haccın Vakti (Hac Ayları)10 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir 11 Din Öğrenmede Kıstas Nedir?12 Kur' an-ı Reyi İle Tefsir Edenler Kafir Olur Mu?13 Tenkit, Bir Tezin Doğruluğu İçin Zaruridir; Ancak Cedele Dönüştürülmemelidir14 Dava, Hakka Riayet Etmekle Kazanılır15 Geceyi Kadir Yapan, Kur'an'dır16 Salatın, Namazla İlişkisi Üzerine…17 Kur'an'ın Maksat ve Misyonu, Sorun Çözmektir18 Kur'an'da Ne Aradınız Da Bulamadınız? 19 Toplumda Allah'ın Dini Yerine "Karma” Dinler Tercih Edilmektedir. Siz Hangi Dini Seçtiniz?20 "Kur'an Bize Yeter” Üzerine Yapılan Tartışmalar21 Şirk Koşmanın Temel Nedeni, Allah'a Olan Güvensizliktir22 İmanlarına Zulüm Bulaştırmayanlar Ancak Güvendedir 23 Haddini Bilmek, İnsan Olmanın Temel Şartıdır24 Hakikat, Batıni Yollarla Öğrenilebilir Mi? 25 Din Üzerinden Yapılan Zulümler26 Zulüm Devam Ediyorsa, Tövbe ve Helalleşme Anlamsızdır27 Gençlik Niçin İslam'a Mesafelidir? (Enes Kara ve benzer durumlar üzerine)28 "Kabir Ehlinden Yardım İsteyiniz”! "Allah İle Beraber Başka Bir İlah! Öyle Mİ”?29 Kimin Işığıyla Nurlanıyorsunuz?30 Hangi Unsurlar Şirke Götürür?31 İslam, Kişi Odaklı Değil, İlke Odaklı Bir Sistemdir 32 Kur'an'ın Doğru Anlaşılmasına Yönelik Sorun, Zihniyet Sorunudur33 Erdemli Toplum Nasıl Oluşur?34 İslam’da İlkeler Kadim ve Bakidir, İçtihat İse Hadis ve Konjonktureldir35 Siyaseti Dinleştirmek ve Dini Siyasallaştırmak Üzerine…36 Sünnete Kimler Daha Bağlıdır?37 Ehl-i Sünnet Bir Koalisyondur; Homojen Bir Yapı Değildir38 Aliya İzzetbegoviç’i Mütefekkir Kılan Faktörler39 Allah Hakkında Delilsiz Konuşmak, Ona İftira Atmaktır40 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -2-41 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -1-42 Hak Gaspı, İbadetlerin Kazancını Tüketir43 Ahlakın Şartı Kaçtır?44 Her İyi Müslüman, Aynı Zamanda İyi İnsandır45 Kurban İbadetini (Kurban Etmeden!) Doğru anlamak -2- 46 Hayvanlar İhtiyaç Üzerine Kesilir; Geleneğe Kurban Edilemez -1-47 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -6-48 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -5-49 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Bühtandır -4-50 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Günahtır -3-51 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -2-52 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -1-53 İnsan Hayatının Güvencesi Kısastır54 İnsanca Yaşamanın Ön Koşulu, Nesil Emniyetidir55 Er Kişi Niyetine56 Buhari’nin “Camiu’s-Sahih” Adlı Eserinin, Kur’an’la Eşitlenmesi Çabaları Üzerine57 Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -2-58 Vahiy ve Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -1-59 Güçlünün Yanında Yer Almak60 Mesafe, Maske ve Temizlik Sadece Coronavirüse Karşı Değil61 Müslümanlar Kimlik Krizi Mi Yaşıyor; Yoksa Sahte Kimlik Mi Taşıyor?62 İbn Rüşd Müktesebatının Temeli Akıldır63 İmam Gazali’yi Doğru Anlamak64 Bilim Geliştikçe Din Tasavvuru Da Değişir65 Dava Sahipleri Nerdesiniz? 66 Şahitlik, (Şehitlik), Hak ve Adaletin Gerçekleşmesi İçindir67 Görevimiz “İman Sorgulamak” Değil, Zulmü Sorgulamaktır68 Kaluu Bela Allah İle Ahitleşmektir. Bakın Nasıl!69 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (6)70 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (5)71 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (4)72 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (3)73 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (2)74 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (1)75 Dini 21. Asrın Aklıyla Anlamak / Yorumlamak
YORUMLAR
YENİ YORUM YAP
güvenlik Kodu
EDİTÖRDEN
YAZARLARTÜMÜ
Hasan DÜNDAR
Hasan DÜNDAR

G o n g o…

Sabri AKIN

TEFEKKÜR

Sabri AKIN

Vahye Bütünsel Yaklaşım…

Mehmet SAĞLAM
Mehmet SAĞLAM

Sınırları Kaldırmak!

Mehmet Ali ANŞİN

Mehmet Ali ANŞİN

Ramazan Keskin

m.Cihad ULUÇ
m.Cihad ULUÇ

Gayret ve Teslimiyet

Dr. Murat AYHAN

Dr. Murat AYHAN

Tekrar

Süleyman Arif BEYAZKAYA

Süleyman Arif BEYAZKAYA

Sermaye ve Çevre Etiği

Tuba Reyyan YAŞAR

Tuba Reyyan YAŞAR

Konya

Abdulhakim YALÇIN

Abdulhakim YALÇIN

Din, Akıl ve Batı

Ramazan BEYHAN

Ramazan BEYHAN

Kurban ve Niyet

Reşat CENGİL
Reşat CENGİL

Eğitim Üzerine

ALINTI YAZARLAR TÜMÜ
Ramazan KAYAN

Ramazan KAYAN

Derinlikten Yoksunuz

Fatma BARBAROSOĞLU

Fatma BARBAROSOĞLU

Bir İbadet Olarak Kurban Kesme

Ahmet TAŞGETİREN

Ahmet TAŞGETİREN

O İşin Matematiği Var

M. Mücahid SAĞMAN

M. Mücahid SAĞMAN

Keskin Bir Elveda

Fatih OKUMUŞ

Fatih OKUMUŞ

Müslüman Orucu

Necip CENGİL

Necip CENGİL

Hayata ve Bilmeye Dair

Mücahit GÜLTEKİN

Mücahit GÜLTEKİN

Köpük Gider Su Kalır

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Mustafa Yazgan’ın Ardından…

Ali BULAÇ
Ali BULAÇ

Taliban Üzerine

Vahdettin İNCE

Vahdettin İNCE

Taliban’dan Beklentim

Salih TUNA

Salih TUNA

Tehlike ve Müjde!

Taha ÖZHAN

Taha ÖZHAN

Tunus’a Darbe

Byung- CHUL HAN

Byung- CHUL HAN

Yorgunluk Virüsü…

Ramazan BEYHAN

Ramazan BEYHAN

Darbe İnsanlık Suçudur

Tanıl BORA

Tanıl BORA

Üç Terzi

Cemile BAYRAKTAR

Cemile BAYRAKTAR

Yüzyılın İşgali

Mehmet ALAGAŞ

Mehmet ALAGAŞ

Biyografi

Bizimle sosyal ağlarda bağlantı kurun!