Ayetler Bağlamında Cin Kavramı (3)

Cin konusu ile ilgili birinci yazımızda "ins ve cin” terkibini ele aldık ve dört ayet örnek vererek değerlendirmeye çalıştık...
Ayetler Bağlamında Cin Kavramı (3)
Beşir İSLAMOĞLU
Beşir İSLAMOĞLU
Eklenme Tarihi : 24.10.2022
Okunma Sayısı : 107

(İns ve cin terkibine devam…)

Cin konusu ile ilgili birinci yazımızda “ins ve cin” terkibini ele aldık ve dört ayet örnek vererek değerlendirmeye çalıştık. İkinci yazımızda mevzunun doğru anlaşılması için birkaç soru üzerinden değerlendirmede bulunduk ve bu kavramın, Kur’an ayetleri bağlamında ele alınması gerektiğini vurguladık.

Başta şunu belirtelim ki cinler konusunu ele alırken, var olup olmadıklarını değil, ne olduklarını tartışmaktayız. İnandığımız Kitap, onlarca ayette cinlerin varlığından söz ederken, bir müminin o kavramları görmezlikten gelmesi (inkar etmesi) düşünülemez. Dolayısıyla cin mevzusunu gündeme taşımamızın nedeni, adeta üzerinde ittifak edilmiş ve dini bir dogma haline getirilmiş “cin hurafesi”ni yıkmaktır.

Zaten, Kur’an ayetleri siyak ve sibak metoduna (bağlamına) uygun akl-ı selimle okunursa ve geçmiş toplumların inanç ve kültürleri dikkate alınırsa, söz konusu varlıkların nitelikleri ve insanla ilişkileri rahatlıkla anlaşılacaktır. Görülecektir ki Kur’an, varlık hiyerarşisini muhafaza etmekte ve maddi varlıklar ile görünmeyen varlıklar arasındaki iletişim konusundaki uydurmaları da ortadan kaldırmaktadır.

Daha önce belirttiğimiz gibi cin kavramı –tıpkı salat, dua, zikir, ruh, tuğyan gibi- Kur’an’da pek çok anlamda kullanılmıştır. Genel olarak iki başlık altında ele almak mümkündür:

1.Hakkında bilgimiz, ünsiyetimiz olmayan, bilinmeyen, tanınmayan, görünmeyen, algılanamayan ve teşhis edilmeyen varlıklar. (Melek ve benzerleri)

2. İnsan. İnsanın yer yer “cin” olarak isimlendirilmesinin nedeni,  tanınmaması, bilinmemesi, yabancı kalması; hem maharetli, hem de şerli ve şeytani özelliklere sahip olmasındandır.

Şimdi, Kur’an’da cinlerin hangi anlamlarda kullanıldığını anlamaya çalışalım. Öncelikle belirtelim ki -insanlarla ilişkileri bağlamında- cinlerin (görünmeyen varlıkların) iyilerine melek, kötülerine de iblis/şeytan denilir. Tıpkı, inanan insana mümin, inanmayan insana da kafir dendiği gibi.

1/a. Kur’an’da melek anlamında kullanılması: “Allah ile cinler arasında soy bağı kurdular. (37/158) Haydi sor onlara; kız çocuklar Rabinin de oğlan çocuklar onların mı? Yoksa Biz melekleri dişi olarak yarattık da onlar buna tanık mı oldular.” (37/1499, 150)

Bu ayetlerde (ve (6/100’deki) cinlerden kastın, görünmeyen ve algılanamayan melekler olduğu açıktır.

1/b. İblis/şeytan anlamında kullanılması: ”Hani meleklere, “Adem’e secde edin” demiştik. İblis dışında hepsi secdeye vardılar (saygı gösterdiler). O, cinlerdendi; Rabbinin emrinin dışına çıktı.” (18/50)

Bu ayette, “İblis” olarak isimlendirilen varlığın “cin” yani görünmeyen varlıklardan olduğu açıktır.

“Allah, “sana emrettiğim halde niçin (Adem’e) secde etmedin (saygı duymadın)?” Dedi ki “ben ondan hayırlıyım; beni ateşten (min nar), onu çamurdan (min tin) yarattın” (6/12)

Yine, “Cann/Cinne (şeytana) gelince, onu daha önce semum ateşinden yaratmıştık.” (15/27) “Semum” ateşi bildiğimiz maddi ateş değildir. Hararet veren, bunaltan manevi bir sıcaklık/ateş demektir. 

Yine, “Cann’ı (iblisi) de yalın-dumansız bir ateşten (min maricin min nar) yarattık.” (55/15) Yalın-dumansız bir ateş” yine bildiğimiz maddi ateş değildir. Bu ateş, kin, şer ve azgınlık üreten manevi bir güçtür. 

Bilindiği gibi melekler de iblis/şeytan da cinlerdendir (görünmeyen varlıklardandır) ve “ışık/ateş menşelidir. Melekler “nur”dan, şeytanlar ise, “nar”dan yaratılmıştır. Melek, nurun/ışığın aydınlığında hareket ederek Allah’a itaat eder; İblis/şeytan ise, narın/ateşin hararetiyle azgınlaşarak isyan eder.

Esasen, İblisin/şeytanın, nar/ateşten olması, temsili/mecazi bir ifadedir. Bu ifade, şeytanın/şeytanlığın temelinde haset, kıskançlık, çekememezlik, kin, nefret, isyan, düşmanlık, kibir, kan, vahşet, şirret gibi dürtülerin olduğunu göstermek için kullanılmaktadır. Bu dürtülere/kötü vasıflara sahip olmak, kendini ateşe atmak, yakmak demektir. Dolayısıyla “ateşten yaratılmış olması”, temsili bir ifadedir ve nar/ateş, şerri/kötülüğü temsil etmektedir.

Temsili bir anlatım olmasının diğer bir kanıtı da Allah’ın, hiç kimseye gelecekle ilgili bir pazarlığa girmemiş olmasıdır. Düşünün! “İblis, (sıradan bir varlık) insanları yoldan çıkarmam için bana kıyamete kadar mühlet ver” diyecek, Allah da “haydi sana mühlet verdim” diyecek. Allah, böyle bir pazarlıktan münezzehtir. Allah, bu temsili anlatımla kendi nizamını, iyilik-kötülük, doğru-yanlış üzerine kurduğunu beyan etmektedir.

Unutulmamalıdır ki insan tabiatının temel karakteristiği, iyilik ve kötülük kabiliyeti ile donatılmıştır. Allah, -imtihan gereği- insanın fıtratına hem fücur (kötülük yapma kabiliyeti) ve hem de takvaya ulaşma melekesini ilham etmiştir/kodlamıştır. (91/18) Allah, insana akıl ve irade vererek, elçiler gönderip kendilerine doğru yolu göstererek özgür bırakmıştır. Dileyen doğru yolu (İslamı) seçer; dileyen şeytani/nefsani duygularına esir düşerek yanlış yollara yönelir.

Cinlerin “insan” anlamında nasıl kullanıldığı ile ilgili ayetleri bir sonraki yazımızda ele alacağız inşallah…

Selam ve muhabbetlerimle… BEŞİR İSLAMOĞLU

(Bu yazıda yer alan fikirler yazara aittir. Hikmet Akademisi’nin bakış açısını yansıtmayabilir.)

YAZARA AİT BÜTÜN YAZILAR
1 Cinlerin Mitleştirilmesi (5) 2 Cinlerin İnsan Anlamında Kullanılması (4)3 Ayetler Bağlamında Cin Kavramı (3)4 Cin Kavramını Hurafelerden Arındırmak (2)5 İns ve Cin Terkibi Ne Demektir? (1)6 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (2)7 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (1)8 İnsanı Köleleştirmek En Ağır Suçtur 9 Dua-Kader-İmtihan İlişkisi (Dua kaderi değiştirir mi?) 10 Eleştirilerde En Büyük Sorun, Ahlaksızlıktır11 Kitap'ı Doğru Tanımak12 İllet/Sebepler Değiştiğinde Hükümler De Değişir13 Kurban Sadakasının Güncellenmesi Zorunludur14 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir Haccın Vakti (Hac Ayları)15 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir 16 Din Öğrenmede Kıstas Nedir?17 Kur' an-ı Reyi İle Tefsir Edenler Kafir Olur Mu?18 Tenkit, Bir Tezin Doğruluğu İçin Zaruridir; Ancak Cedele Dönüştürülmemelidir19 Dava, Hakka Riayet Etmekle Kazanılır20 Geceyi Kadir Yapan, Kur'an'dır21 Salatın, Namazla İlişkisi Üzerine…22 Kur'an'ın Maksat ve Misyonu, Sorun Çözmektir23 Kur'an'da Ne Aradınız Da Bulamadınız? 24 Toplumda Allah'ın Dini Yerine "Karma” Dinler Tercih Edilmektedir. Siz Hangi Dini Seçtiniz?25 "Kur'an Bize Yeter” Üzerine Yapılan Tartışmalar26 Şirk Koşmanın Temel Nedeni, Allah'a Olan Güvensizliktir27 İmanlarına Zulüm Bulaştırmayanlar Ancak Güvendedir 28 Haddini Bilmek, İnsan Olmanın Temel Şartıdır29 Hakikat, Batıni Yollarla Öğrenilebilir Mi? 30 Din Üzerinden Yapılan Zulümler31 Zulüm Devam Ediyorsa, Tövbe ve Helalleşme Anlamsızdır32 Gençlik Niçin İslam'a Mesafelidir? (Enes Kara ve benzer durumlar üzerine)33 "Kabir Ehlinden Yardım İsteyiniz”! "Allah İle Beraber Başka Bir İlah! Öyle Mİ”?34 Kimin Işığıyla Nurlanıyorsunuz?35 Hangi Unsurlar Şirke Götürür?36 İslam, Kişi Odaklı Değil, İlke Odaklı Bir Sistemdir 37 Kur'an'ın Doğru Anlaşılmasına Yönelik Sorun, Zihniyet Sorunudur38 Erdemli Toplum Nasıl Oluşur?39 İslam’da İlkeler Kadim ve Bakidir, İçtihat İse Hadis ve Konjonktureldir40 Siyaseti Dinleştirmek ve Dini Siyasallaştırmak Üzerine…41 Sünnete Kimler Daha Bağlıdır?42 Ehl-i Sünnet Bir Koalisyondur; Homojen Bir Yapı Değildir43 Aliya İzzetbegoviç’i Mütefekkir Kılan Faktörler44 Allah Hakkında Delilsiz Konuşmak, Ona İftira Atmaktır45 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -2-46 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -1-47 Hak Gaspı, İbadetlerin Kazancını Tüketir48 Ahlakın Şartı Kaçtır?49 Her İyi Müslüman, Aynı Zamanda İyi İnsandır50 Kurban İbadetini (Kurban Etmeden!) Doğru anlamak -2- 51 Hayvanlar İhtiyaç Üzerine Kesilir; Geleneğe Kurban Edilemez -1-52 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -6-53 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -5-54 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Bühtandır -4-55 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Günahtır -3-56 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -2-57 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -1-58 İnsan Hayatının Güvencesi Kısastır59 İnsanca Yaşamanın Ön Koşulu, Nesil Emniyetidir60 Er Kişi Niyetine61 Buhari’nin “Camiu’s-Sahih” Adlı Eserinin, Kur’an’la Eşitlenmesi Çabaları Üzerine62 Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -2-63 Vahiy ve Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -1-64 Güçlünün Yanında Yer Almak65 Mesafe, Maske ve Temizlik Sadece Coronavirüse Karşı Değil66 Müslümanlar Kimlik Krizi Mi Yaşıyor; Yoksa Sahte Kimlik Mi Taşıyor?67 İbn Rüşd Müktesebatının Temeli Akıldır68 İmam Gazali’yi Doğru Anlamak69 Bilim Geliştikçe Din Tasavvuru Da Değişir70 Dava Sahipleri Nerdesiniz? 71 Şahitlik, (Şehitlik), Hak ve Adaletin Gerçekleşmesi İçindir72 Görevimiz “İman Sorgulamak” Değil, Zulmü Sorgulamaktır73 Kaluu Bela Allah İle Ahitleşmektir. Bakın Nasıl!74 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (6)75 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (5)76 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (4)77 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (3)78 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (2)79 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (1)80 Dini 21. Asrın Aklıyla Anlamak / Yorumlamak
YORUMLAR
YENİ YORUM YAP
güvenlik Kodu
EDİTÖRDEN
ALINTI YAZARLAR TÜMÜ
Ramazan KAYAN

Ramazan KAYAN

Yasince Yaşamlar

Fatma BARBAROSOĞLU

Fatma BARBAROSOĞLU

Bir İbadet Olarak Kurban Kesme

Ahmet TAŞGETİREN

Ahmet TAŞGETİREN

O İşin Matematiği Var

Fatih OKUMUŞ

Fatih OKUMUŞ

Müslüman Orucu

Necip CENGİL

Necip CENGİL

Hayata ve Bilmeye Dair

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Mustafa Yazgan’ın Ardından…

Ali BULAÇ
Ali BULAÇ

Taliban Üzerine

Vahdettin İNCE

Vahdettin İNCE

Taliban’dan Beklentim

Salih TUNA

Salih TUNA

Tehlike ve Müjde!

Taha ÖZHAN

Taha ÖZHAN

Tunus’a Darbe

Byung- CHUL HAN

Byung- CHUL HAN

Yorgunluk Virüsü…

Ramazan BEYHAN

Ramazan BEYHAN

Darbe İnsanlık Suçudur

Tanıl BORA

Tanıl BORA

Üç Terzi

Cemile BAYRAKTAR

Cemile BAYRAKTAR

Yüzyılın İşgali

Mehmet ALAGAŞ

Mehmet ALAGAŞ

Biyografi

Bizimle sosyal ağlarda bağlantı kurun!