İnsan Hayatının Güvencesi Kısastır

“Ey müminler! Öldürülenler hakkında size kısas emrediyorum.” (Bakara suresi, 178)
İnsan Hayatının Güvencesi Kısastır
Beşir İSLAMOĞLU
Beşir İSLAMOĞLU
Eklenme Tarihi : 13.06.2021
Okunma Sayısı : 446

“Ey müminler! Öldürülenler hakkında size kısas emrediyorum.” (Bakara suresi, 178)

“Kısas kavram olarak; mutlak eşitlik, denklik ve hakça mukabele etmek demektir.

Bir hukuk kavramı olarak kısas; bir insanı öldüren katilin, aynı şekilde öldürülmesi veya yaralayanın yaralanması demektir.

Kur’an’da dört yerde geçen kısas kelimesi, denklik ve cezai müeyyide anlamında kullanılmıştır. (Bakara 178, 179, 194; Maide 45)

Kur’an’da haksız yere adam öldürmek büyük günah sayılmıştır. Öldürme fiilinin, maddi-dünyevi cezası (Bakara 178-179) ve uhrevi cezasının (Nisa 93) yanı sıra ahlaki-toplumsal müeyyidesi de vardır. “Kim bir canı haksız yere öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur.” (Maide 32)

Esasen Kur’an, sadece öldürme fiiline karşılık değil, tüm kötülüklerin karşılığında o kötülüklere denk bir cezanın olduğunu hükme bağlamaktadır. “Herhangi bir kötülüğün karşılığı, misli iledir.” (Yunus 27) Yani, tüm cezaların, suç ile orantılı olması gerekir. “Ceza verecekseniz, size yapılanın misliyle ceza verin.” (Nahl 126)

Geçmiş tarihlerde bireysel ve toplumsal (kabilevi) olarak intikam (öç alma ve kefaret (suçluya işlediği suçun bedelini) ödetme anlayışı, cezai sorumluluğu şahsileştirmiş ve sürekli çatışmalara ve savaşlara neden olmuştur. Bu çatışma ve savaşların önlenmesi ve hukukun yerleşmesi için “cana can, göze göz, dişe diş” şeklinde Formüle edilen kısas cezası getirilmiştir. (Maide 45)

Devlet otoritesi (yargı), kısasın uygulamasında keyfilik ve şahsi intikam duygusuna asla fırsat verilmemelidir. Böyle bir fırsat (başıboşluk), intikam alma duygusunu kutsal görev noktasına getirir ve zincirleme olarak nesilden nesile intikal eden kan davalarını besler. Bu intikam (öç alma) istekleri engellenmediği takdirde, “bir akrabaya karşı işlenen suç, bütün akrabalara karşı işlenmiş sayılacak” ve sonuçta suçlu suçsuz ayırımı gözetilmeksizin misilleme cihetine gidilecektir.

Kısasın yerine getirilmesi sürecinde sadece maktulün yakınları hak sahibidir. “Allah’ın saygın kıldığı canı haksız yere öldürmeyin. Öldürülenin velisine (yakınlarına) yetki verdik.” (İsra 33) Öldürülen kişinin yakınları kısas isteyebilecekleri gibi, diyet veya karşılıksız olarak da af edebilirler; (Bakara 178) ancak onlara verilen hak ve yetkiyi bir başkası kullanamaz. Devlet otoritesi (yargı) da intikam ve kan davası gibi sıkıntılar yaşanmasın diye maktulün yakınlarının istekleri doğrultusunda karar vermek zorundadır.

Bununla birlikte, bireye karşı işlenen suç, aynı zamanda topluma karşı işlenmiş kabul edilir. Binaenaleyh, bireylere karşı işlenen suçlarda birinci derecede mağdur olan bireyin yanında, toplum da ikinci derecede mağdur kabul edilir ve dolayısıyla bireye karşı işlenen suçlar, kamu haklarına ve toplumsal düzene yönelik işlenmiş gibi kabul edilerek, devlete suçluyu ayrıca cezalandırma hakkı verir.

İslam hukukunda kısas infazı yanında, sulh, diyet ve af da önem arz etmektedir. Af ile ilgili yüce Allah şu tavsiyede bulunmaktadır:

“Bir kötülüğün cezası, ona denk bir kötülüktür. Kim bağışlar ve barışı sağlarsa, onun ödülünü Allah verecektir. Kuşkusuz O, zalimleri sevmez.” (Şura, 40)

Kısas, kasıtlı (bilerek ve isteyerek) öldürmeler ve yaralanmalar için öngörülmüştür. Hata olarak öldürmede kısas söz konusu değildir. Bir hata neticesinde adam öldürmelerde (Nisa 92), kısas yerine mağdurun yakınlarına diyet (kan bedeli ve mali uzlaşma) hakkı tanınmıştır. Diyet ödeyecek kişi, mali yetersizliğe sahip ise, devlet hazinesi devreye sokularak maktulün ailesine gerekli yardım yapılmalıdır.

Bilindiği gibi, hayat/yaşama hakkı, en temel insan hakkıdır. Kısas da bu hakkı güvence altına alan en sağlam bir müeyyidedir. Haksız yere ve kasten öldürme ve yaralamalar, kısasla cezalandırıldığında hem insan hayatına yönelik her türlü haksız tecavüzler önlenmiş ve caydırmış olacak, hem de suçlu, işlediği suça denk bir ceza görerek adalet sağlanmış olacaktır. Binaenaleyh, bir ülkede suçlar “kısas hükmü” ile infaz edilmedikçe, o ülkede hak, adalet, huzur ve güven beklenemez.

İktidarda olan “Adalet ve Kalkınma Partisi”ne yönelik yapılan en büyük eleştiri, “adalet” ayağıdır. Yani, adaletin işlemesindeki zaaflar ve keyfi uygulamalardır. Bu adaletsizliklerin başında da suçlara yönelik adil ve caydırıcı bir kısasın (infazın) gerçekleştirilmemesi ve diğer sosyal alanlardaki ihale, rüşvet, torpil gibi adaletsizlikler gelmektedir.  

Mutlak adalet isteniyorsa, kişi haklarına yönelik darp, gasp, yaralama, işkence, taciz, küfür ve benzeri hakaretler (tüm müessir fiiller) “göze göz, buruna burun, kulağa kulak, dişe diş” prensibi dikkate alınarak infaz (kısas) edilmelidir. (Maide, 45) Tabi ki suç-ceza dengesini tam olarak sağlamanın imkansız görüldüğü organlarda, kısas infazı yerine diyet (mali sorumluluk) yüklenmesi zorunlu hale gelir.

Bilmek ve inanmak gerekir ki adaletin sağlanamaması ve insanların huzur ve güven içerisinde yaşamamasının en temel nedeni “her şeyi bilen Allah”ı dinlememekten kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla eğer Allah, “kısasta sizin için hayat vardır” (Bakara 179) diyorsa, Ona inanmak, güvenmek ve gereğini yapmak zorundasınız. Hem “inandığımız Allah her şeyi en iyi bilendir” diyeceksiniz, hem de O’na güvenmeyeceksiniz ve dolayısıyla kendinizin veya başkalarının bildikleriyle amel edeceksiniz… O zaman da Allah size şunu söyler: “Kim Allah’ın hükümleriyle hükmetmeyenler, zalimlerin ta kendileridir.” (Maide suresi, 45)

“Ey akıl sahipleri! Takvalı (duyarlı ve haktan yana) olmak istiyorsanız, biliniz ki kısasta sizin için hayat vardır.” (Bakara suresi, 179)

Selam ve muhabbetlerimle…
BEŞİR İSLAMOĞLU

(Bu yazıda yer alan fikirler yazara aittir. Hikmet Akademisi’nin bakış açısını yansıtmayabilir.)

 

YAZARA AİT BÜTÜN YAZILAR
1 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (2)2 Tasavvuf İlmi Ve Tarikat Dinciliği (1)3 İnsanı Köleleştirmek En Ağır Suçtur 4 Dua-Kader-İmtihan İlişkisi (Dua kaderi değiştirir mi?) 5 Eleştirilerde En Büyük Sorun, Ahlaksızlıktır6 Kitap'ı Doğru Tanımak7 İllet/Sebepler Değiştiğinde Hükümler De Değişir8 Kurban Sadakasının Güncellenmesi Zorunludur9 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir Haccın Vakti (Hac Ayları)10 Hac İbadetini Güncellemek, Zarurettir 11 Din Öğrenmede Kıstas Nedir?12 Kur' an-ı Reyi İle Tefsir Edenler Kafir Olur Mu?13 Tenkit, Bir Tezin Doğruluğu İçin Zaruridir; Ancak Cedele Dönüştürülmemelidir14 Dava, Hakka Riayet Etmekle Kazanılır15 Geceyi Kadir Yapan, Kur'an'dır16 Salatın, Namazla İlişkisi Üzerine…17 Kur'an'ın Maksat ve Misyonu, Sorun Çözmektir18 Kur'an'da Ne Aradınız Da Bulamadınız? 19 Toplumda Allah'ın Dini Yerine "Karma” Dinler Tercih Edilmektedir. Siz Hangi Dini Seçtiniz?20 "Kur'an Bize Yeter” Üzerine Yapılan Tartışmalar21 Şirk Koşmanın Temel Nedeni, Allah'a Olan Güvensizliktir22 İmanlarına Zulüm Bulaştırmayanlar Ancak Güvendedir 23 Haddini Bilmek, İnsan Olmanın Temel Şartıdır24 Hakikat, Batıni Yollarla Öğrenilebilir Mi? 25 Din Üzerinden Yapılan Zulümler26 Zulüm Devam Ediyorsa, Tövbe ve Helalleşme Anlamsızdır27 Gençlik Niçin İslam'a Mesafelidir? (Enes Kara ve benzer durumlar üzerine)28 "Kabir Ehlinden Yardım İsteyiniz”! "Allah İle Beraber Başka Bir İlah! Öyle Mİ”?29 Kimin Işığıyla Nurlanıyorsunuz?30 Hangi Unsurlar Şirke Götürür?31 İslam, Kişi Odaklı Değil, İlke Odaklı Bir Sistemdir 32 Kur'an'ın Doğru Anlaşılmasına Yönelik Sorun, Zihniyet Sorunudur33 Erdemli Toplum Nasıl Oluşur?34 İslam’da İlkeler Kadim ve Bakidir, İçtihat İse Hadis ve Konjonktureldir35 Siyaseti Dinleştirmek ve Dini Siyasallaştırmak Üzerine…36 Sünnete Kimler Daha Bağlıdır?37 Ehl-i Sünnet Bir Koalisyondur; Homojen Bir Yapı Değildir38 Aliya İzzetbegoviç’i Mütefekkir Kılan Faktörler39 Allah Hakkında Delilsiz Konuşmak, Ona İftira Atmaktır40 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -2-41 Resulullah As’dan Sonra Yaşanan Hadiseler, Onun Mesajını (Yolunu) Değiştirmiştir/Saptırmıştır -1-42 Hak Gaspı, İbadetlerin Kazancını Tüketir43 Ahlakın Şartı Kaçtır?44 Her İyi Müslüman, Aynı Zamanda İyi İnsandır45 Kurban İbadetini (Kurban Etmeden!) Doğru anlamak -2- 46 Hayvanlar İhtiyaç Üzerine Kesilir; Geleneğe Kurban Edilemez -1-47 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -6-48 Kur’an’ın Hükümlerinde Tahrifat Yapmak, “Dine Karşı Din” Uydurmaktır -5-49 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Bühtandır -4-50 Dinde Tahrifat Yapmak, Apaçık Bir Günahtır -3-51 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -2-52 Dinleri İle İlgili Uydurdukları Kendilerini Aldatmıştı -1-53 İnsan Hayatının Güvencesi Kısastır54 İnsanca Yaşamanın Ön Koşulu, Nesil Emniyetidir55 Er Kişi Niyetine56 Buhari’nin “Camiu’s-Sahih” Adlı Eserinin, Kur’an’la Eşitlenmesi Çabaları Üzerine57 Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -2-58 Vahiy ve Akılla Temellendirilmeyen İman, Koftur -1-59 Güçlünün Yanında Yer Almak60 Mesafe, Maske ve Temizlik Sadece Coronavirüse Karşı Değil61 Müslümanlar Kimlik Krizi Mi Yaşıyor; Yoksa Sahte Kimlik Mi Taşıyor?62 İbn Rüşd Müktesebatının Temeli Akıldır63 İmam Gazali’yi Doğru Anlamak64 Bilim Geliştikçe Din Tasavvuru Da Değişir65 Dava Sahipleri Nerdesiniz? 66 Şahitlik, (Şehitlik), Hak ve Adaletin Gerçekleşmesi İçindir67 Görevimiz “İman Sorgulamak” Değil, Zulmü Sorgulamaktır68 Kaluu Bela Allah İle Ahitleşmektir. Bakın Nasıl!69 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (6)70 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (5)71 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (4)72 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (3)73 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (2)74 Zekât Kurumunun Güncellenmesi (1)75 Dini 21. Asrın Aklıyla Anlamak / Yorumlamak
YORUMLAR
YENİ YORUM YAP
güvenlik Kodu
EDİTÖRDEN
YAZARLARTÜMÜ
Hasan DÜNDAR
Hasan DÜNDAR

G o n g o…

Sabri AKIN

TEFEKKÜR

Sabri AKIN

Vahye Bütünsel Yaklaşım…

Mehmet SAĞLAM
Mehmet SAĞLAM

Sınırları Kaldırmak!

Mehmet Ali ANŞİN

Mehmet Ali ANŞİN

Ramazan Keskin

m.Cihad ULUÇ
m.Cihad ULUÇ

Gayret ve Teslimiyet

Dr. Murat AYHAN

Dr. Murat AYHAN

Tekrar

Süleyman Arif BEYAZKAYA

Süleyman Arif BEYAZKAYA

Sermaye ve Çevre Etiği

Tuba Reyyan YAŞAR

Tuba Reyyan YAŞAR

Konya

Abdulhakim YALÇIN

Abdulhakim YALÇIN

Din, Akıl ve Batı

Ramazan BEYHAN

Ramazan BEYHAN

Kurban ve Niyet

Reşat CENGİL
Reşat CENGİL

Eğitim Üzerine

ALINTI YAZARLAR TÜMÜ
Ramazan KAYAN

Ramazan KAYAN

Derinlikten Yoksunuz

Fatma BARBAROSOĞLU

Fatma BARBAROSOĞLU

Bir İbadet Olarak Kurban Kesme

Ahmet TAŞGETİREN

Ahmet TAŞGETİREN

O İşin Matematiği Var

M. Mücahid SAĞMAN

M. Mücahid SAĞMAN

Keskin Bir Elveda

Fatih OKUMUŞ

Fatih OKUMUŞ

Müslüman Orucu

Necip CENGİL

Necip CENGİL

Hayata ve Bilmeye Dair

Mücahit GÜLTEKİN

Mücahit GÜLTEKİN

Köpük Gider Su Kalır

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Prof. Dr. Ulvi SARAN (Malatya Eski Valisi)

Mustafa Yazgan’ın Ardından…

Ali BULAÇ
Ali BULAÇ

Taliban Üzerine

Vahdettin İNCE

Vahdettin İNCE

Taliban’dan Beklentim

Salih TUNA

Salih TUNA

Tehlike ve Müjde!

Taha ÖZHAN

Taha ÖZHAN

Tunus’a Darbe

Byung- CHUL HAN

Byung- CHUL HAN

Yorgunluk Virüsü…

Ramazan BEYHAN

Ramazan BEYHAN

Darbe İnsanlık Suçudur

Tanıl BORA

Tanıl BORA

Üç Terzi

Cemile BAYRAKTAR

Cemile BAYRAKTAR

Yüzyılın İşgali

Mehmet ALAGAŞ

Mehmet ALAGAŞ

Biyografi

Bizimle sosyal ağlarda bağlantı kurun!